DEN HAAG Indien alle potenties voor een modal shift van containers van de weg naar het water worden benut, zijn in Nederland meer containerterminals nodig. Een en ander blijkt uit een inventarisatie van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM).

Een belangrijk deel van containeroverslagfaciliteiten is te vinden in de zeehavengebieden Rijnmond, IJmond, Moerdijk en Vlissingen-Gent-Terneuzen. Buiten de zeehavengebieden zijn 39 terminallocaties, waarvan 31 voor de binnenvaart en 5 voor het spoor. In Venlo, Veendam en Tilburg staan trimodale terminals, een vierde wordt gerealiseerd in Oss.

Modal shift
Een verschuiving van containers van de weg naar de binnenvaart of het spoor is vanwege milieuoverwegingen of congestie op de wegen denkbaar. Het gaat hierbij om containerstromen tussen de regio’s en Rijnmond of van en naar regio’s in het buitenland die per binnenvaart zijn te bereiken. Op dit moment is er, met uitzondering van de regio Rijnmond en de regio’s zonder terminal, voldoende overslagcapaciteit aanwezig om een verschuiving te accommoderen van containers over de weg naar het spoor en de binnenvaart. Als alle potenties voor een modal shift worden benut, dan ontstaat in de meeste regio’s een tekort. Deze conclusie geldt nog in sterkere mate voor 2030 en 2040. Maar in de praktijk laten terminaloperators het niet tot een tekort aan overslagcapaciteit komen. Zij zullen, indien mogelijk, hun overslagfaciliteiten beter gaan benutten of uitbreiden.

Voldoende capaciteit
Op dit moment is er, over geheel Nederland gerekend, voldoende overslagcapaciteit bij de containerterminals in het achterland om aan de vraag naar overslag te voldoen. De totale beschikbare overslagcapaciteit in 2018 was 8,7 miljoen TEU voor de binnenvaart. In Nederland werd in 2018 ongeveer 6,5 miljoen TEU op of van de binnenvaart overgeslagen. Uit de regionale analyse van de beschikbare capaciteit en de gerealiseerde overslag van de binnenvaart en het spoorvervoer samen blijkt dat er in 2018 op regioniveau zich geen structureel tekort aan overslagcapaciteit voordeed. In de regio Groot-Rijnmond is er voldoende capaciteit voor het spoor, maar een tekort aan overslagcapaciteit voor de binnenvaart op de piekmomenten.

Tekort Rijnmond
In 2030 is er bij ongewijzigd beleid in bijna alle regio’s nog steeds voldoende overslagcapaciteit van spoor en binnenvaart samen om de te verwachten groei van de overslag aan te kunnen. De uitzonderingen zijn de regio’s Oost-Zuid-Holland, Overig Groningen en bij een hoge economische groei de regio’s Zuidoost-Zuid-Holland, Zuid-Limburg en Flevoland. Maar het gaat hierbij om bescheiden tekorten. Voor 2040 komt daar bij hoge economische groei de regio Rijnmond bij, als na 2030 de overslagcapaciteit niet verder wordt uitgebreid (ongeveer 1 miljoen TEU). In Rijnmond geldt voor de binnenvaart dat in 2030 bij hoge economische groei er een tekort zal zijn.

Op basis van de huidige plannen en de beschikbare uitbreidingscapaciteit bedraagt de totale beschikbare overslagcapaciteit in 2030 naar verwachting 4,6 miljoen TEU voor het spoor en 10,8 miljoen TEU voor de binnenvaart. Voor het spoor ligt de vraag naar containeroverslag in 2030 tussen de 2,7 en 3,1 miljoen TEU en voor de binnenvaart tussen de 8,2 en 9,2 miljoen TEU, afhankelijk van of een lage of een hoge economische groei wordt gerealiseerd. In 2040 ligt deze bandbreedte voor het spoor tussen de 3,2 en 3,9 miljoen TEU en voor de binnenvaart tussen de 8,7 en 10,2 miljoen TEU.

Aqualink is dé vereniging van watergebonden bedrijven in Oost-Nederland. Meld u nu aan als lid. Volg ons op Twitter en Facebook.

DEN HAAG De nieuwe overnachtingshaven Spijk bij Lobith mag worden aangelegd, ondanks een beperkte toename van neerslag van stikstof op beschermde natuurgebieden in de omgeving. Ook mag de bestaande overnachtingshaven Tuindorp worden gemoderniseerd. Dat blijkt uit een uitspraak van de van de Raad van State.

Volgens de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft het provinciebestuur van Gelderland in een aanvullend onderzoek alsnog onderbouwd dat de nieuwe overnachtingshaven en de modernisering van de bestaande haven de natuurgebieden in de omgeving niet aantasten. De zaak werd eerder aangehouden in verband met de toen lopende procedure over het Programma Aanpak Stikstof (PAS). In het eerdere onderzoek naar de gevolgen van de projecten voor de natuur in de omgeving was namelijk verwezen naar het PAS. Omdat het PAS niet voldoet als onderbouwing van besluiten, vernietigde de Afdeling bestuursrechtspraak de besluiten die de komst van de overnachtingshaven en de modernisering van de bestaande haven mogelijk maakten.

Aanvullend onderzoek
In juli 2019 kwam het provinciebestuur echter met het aanvullende onderzoek. Daarin is, buiten het PAS om, alsnog de ‘zekerheid verkregen’ dat de projecten de natuurgebieden in de omgeving niet zullen aantasten. De aanleg van de havens zal volgens het onderzoek een beperkte toename van stikstofneerslag veroorzaken, maar is niet van merkbare invloed op de kwaliteit van de natuurwaarden in de gebieden. Het gebruik van de havens zal niet tot extra stikstofneerslag leiden. Voor het natuurgebied Rijntakken heeft de aanleg van de haven Spijk wel gevolgen voor een aantal natuurwaarden en wordt het leefgebied voor vogels kleiner. Maar voor dat gebied heeft het provinciebestuur van Gelderland in een zogenoemde ADC-toets goed onderbouwd dat er dwingende redenen zijn voor de aanwezigheid van de haven, dat er geen alternatieven zijn, en dat er compensatie voor natuur plaatsvindt. Daarom mag toch gebruik worden gemaakt van de verschillende besluiten die voor de havens nodig zijn, ondanks dat de hoogste bestuursrechter deze nu heeft vernietigd.

Overnachtingshaven
Met de uitspraak is er nu groen licht voor de havens. Voor de nieuwe overnachtingshaven Spijk zal het grootste deel van de uiterwaard worden uitgegraven. Deze haven wordt ingericht voor schepen met een lengte van maximaal 135 meter. In totaal zal de haven Spijk ruimte bieden aan ongeveer 50 ligplaatsen.

De modernisering van de bestaande haven Tuindorp bestaat uit het verbreden van de havenmond, het verdiepen van de haven, het aanbrengen van een nieuwe indeling en het aanleggen van extra parkeerplaatsen. Hiermee biedt de overnachtingshaven Tuindorp ruimte aan ongeveer 20 ligplaatsen voor schepen tot een lengte van 110 meter en aan een autoafzetsteiger.

Planning
Rijkswaterstaat meldt na de uitspraak dat ze op het moment in de aanbesteding zit om een aannemer te selecteren. ‘De verwachting is dat dit proces in de zomer van 2020 is afgerond en we dan de aannemer kunnen bekend maken. Daarna kan het werk beginnen.’

Aqualink is dé vereniging van watergebonden bedrijven in Oost-Nederland. Meld u nu aan als lid. Volg ons op Twitter en Facebook.